ISIBINDI: INDLELA ISIBINDI ESINGAPHILILE NGAYO ESITHINTA NGAYO UMZIMBA, SIDALA KANJANI ISISU ESIBHODLA, IZIMPAWU ZASO NOKUTHI YIKUPHI UKUDLA OKUNGASIGCINA SISEMPILWENI

Isingeniso

Isibindi singesinye sezitho ezibaluleke kakhulu emzimbeni womuntu. Senza imisebenzi eminingi esiza umzimba ukuthi uhlale uphilile futhi usebenze ngendlela efanele.

Isibindi sitholakala ngasohlangothini lwesokudla lomzimba, ngaphansi kwezimbambo. Sidlala indima enkulu ekugayeni ukudla, ekulawuleni ushukela namafutha emzimbeni, ekugcineni izakhamzimba nasekuhlungeni izinto eziyingozi ezisemzimbeni.

Abantu abaningi basebenzisa igama elithi “isibindi esingcolile” uma bekhuluma ngesibindi esingasebenzi kahle. Nakuba leli kungewona amagama asemthethweni ezokwelapha, livame ukuchaza izimo ezifana nokunqwabelana kwamafutha esibindini, ukuvuvukala kwesibindi noma ukulimala kwaso.

Uma isibindi singaphilile, singathinta cishe wonke umzimba. Umuntu angazizwa ekhathele njalo, abe nezinkinga zokugaya ukudla, avuvukele isisu noma imilenze, futhi kwezinye izimo angaba nezinkinga ezinkulu zempilo.

Ukuqonda indlela isibindi esisebenza ngayo, ukubona izimpawu zokugula nokudla ukudla okufanele kungasiza ukusigcina siphilile.

1. Siyini isibindi esingcolile noma esingaphilile?

Isibindi esiphilile sinomsebenzi wokucubungula nokususa izinto eziyingozi emzimbeni. Siphinde siphule imithi, sicubungule utshwala, sigcine amavithamini namaminerali, siphinde sikhiqize uketshezi olubizwa ngokuthi yinyongo olusiza ekugayeni amafutha esiwadlayo.

Isibindi asidingi imithi ekhethekile yokusihlanza ngoba sinendlela yaso yemvelo yokucubungula nokususa izinto ezingadingeki emzimbeni.

Kodwa uma sesilimele noma singasasebenzi kahle, amandla aso okwenza le misebenzi ayancipha.

Esinye sezifo ezivamile zesibindi ukunqwabelana kwamafutha ngaphakathi kwamaseli esibindi. Lokhu kubizwa ngokuthi yi-fatty liver disease.

Lesi simo sivame ukuhlotshaniswa nalezi zinto:

  • Ukukhuluphala ngokweqile.
  • Amafutha amaningi esiswini.
  • Isifo sikashukela.
  • Ukungasebenzi kahle kwe-insulin emzimbeni.
  • Ukudla okungenampilo.
  • Ukuphuza utshwala ngokweqile.

Uma lesi simo siqhubeka futhi sibangela ukuvuvukala nokulimala kwesibindi, kungavela izibazi ngaphakathi kwesibindi. Uma lezi zibazi seziningi kakhulu, isimo sibizwa ngokuthi yi-cirrhosis, esingadala ukwehla okukhulu kokusebenza kwesibindi.

Ezinye izinto ezingalimaza isibindi zihlanganisa igciwane le-hepatitis B, i-hepatitis C, utshwala obuningi, eminye imithi nezifo ezithile zofuzo.

2. Isibindi esingaphilile siwuthinta kanjani umzimba?

Isibindi sixhumene nemisebenzi eminingi ebalulekile emzimbeni. Uma silimele, ezinye izitho zomzimba zingathinteka.

A. Izinkinga zokugaya ukudla

Isibindi sikhiqiza uketshezi olubizwa ngenyongo olusiza umzimba ukugaya amafutha.

Uma isibindi singasebenzi kahle noma ukugeleza kwalolu ketshezi kuphazamisekile, umuntu angaba nezinkinga zokugaya ukudla.

Ezinye izimpawu zingaba yilezi:

  • Isicanucanu.
  • Ukungakuthandi ukudla.
  • Ukungakhululeki esiswini.
  • Izinkinga zokugaya ukudla.

B. Ukunqwabelana kwezinto eziyingozi emzimbeni

Isibindi sicubungula izinto eziningi ezingadingeki emzimbeni.

Uma sesilimele kakhulu, ezinye zalezi zinto zinganqwabelana egazini. Uma lokhu kwenzeka kakhulu, kungathinta ukusebenza kobuchopho.

Umuntu angaba nalezi zimpawu:

  • Ukudideka kwengqondo.
  • Ukukhohlwa kalula.
  • Ukungakwazi ukugxila.
  • Ukuphazamiseka kokulala.
  • Ukushintsha kokuziphatha.

C. Ukukhathala njalo nokuphelelwa amandla

Abantu abanezifo zesibindi bangahlala bezizwa bekhathele futhi bephelelwe amandla.

Lokhu kungabangelwa ukuphazamiseka kwendlela umzimba osebenzisa ngayo amandla nezakhamzimba.

Uma umuntu ehlala ekhathele ngaphandle kwesizathu esicacile, kufanele abonane nodokotela ukuze ahlolwe.

D. Izinkinga zokunqamuka kwegazi

Isibindi sikhiqiza amaprotheni asiza igazi ukuba lijiye uma umuntu elimele.

Uma isibindi sesilimele kakhulu, singase singakwazi ukukhiqiza la maprotheni ngokwanele.

Lokhu kungadala ukuthi umuntu:

  • Agcine esenamagquma amnyama emzimbeni kalula.
  • Ophe kalula.
  • Athathe isikhathi eside ukuthi igazi lime uma elimele.

E. Amehlo nesikhumba okuphuzi

Uma isibindi singakwazi ukucubungula into ebizwa ngokuthi yi-bilirubin, le nto inganqwabelana egazini.

Lokhu kungadala ukuthi amehlo nesikhumba somuntu kushintshe kube phuzi. Lesi simo sibizwa ngokuthi yi-jaundice.

Kuwuphawu oludinga ukuhlolwa ngokushesha esibhedlela noma kudokotela.

F. Ukuvuvukala kwemilenze nesisu

Uma isibindi sesilimele kakhulu, singaphazamisa ukuhamba kwegazi futhi sehlise ukukhiqizwa kweprotheni ebizwa ngokuthi yi-albumin.

Lokhu kungadala ukunqwabelana kwamanzi esiswini nasemilenzeni.

3. Isibindi esingaphilile singadala kanjani isisu esikhulu?

Abantu abaningi bakhathazeka ngokuba nesisu esikhulu, ikakhulukazi uma bebona isisu sikhula njalo.

Kubalulekile ukuqonda umehluko phakathi kokunqwabelana kwamafutha esibindini kanye nokunqwabelana kwamanzi ngaphakathi kwesisu.

A. Amafutha esibindini namafutha esiswini

Abantu abanamafutha amaningi emzimbeni, ikakhulukazi esiswini, basengozini enkulu yokuba namafutha anqwabelana ngaphakathi kwesibindi.

Lokhu kwenzeka ngoba umzimba ungagcina amandla amaningi njengamafutha ezindaweni ezahlukene, okuhlanganisa naphakathi kwamaseli esibindi.

Kodwa kubalulekile ukuqonda ukuthi amafutha esibindini awasho ukuthi isibindi yiso esenza isisu sikhule.

Ezikhathini eziningi, amafutha amaningi esiswini kanye namafutha esibindini kubangelwa izinto ezifanayo, njengokukhuluphala, ukungasebenzi kahle kwe-insulin nokudla okungenampilo.

B. Isibindi esilimele nokunqwabelana kwamanzi esiswini

Enye yezinto eziyingozi ezingadala isisu esikhulu ukunqwabelana kwamanzi ngaphakathi kwesisu. Lesi simo sibizwa ngokuthi yi-ascites.

Sivame ukwenzeka kubantu abanesifo sesibindi esesithuthuke kakhulu, ikakhulukazi labo abane-cirrhosis.

Uma isibindi sesinezibazi eziningi, igazi liba nobunzima bokudlula kuso ngendlela efanele. Lokhu kwandisa umfutho emithanjeni yegazi ehambisana nesibindi.

Ngenxa yalokho, amanzi aqala ukunqwabelana ngaphakathi kwesisu.

Umuntu angabona lezi zimpawu:

  • Isisu esikhula njalo.
  • Ukuzwa isisu sisinda noma siqinile.
  • Ukukhuluphala ngokushesha ngenxa yamanzi.
  • Ukuvuvukala kwezinyawo namaqakala.
  • Ukuphefumula kanzima uma amanzi esemaningi.
  • Ukusutha ngokushesha noma ngabe udle kancane.

Ngokungafani namafutha esisu, la manzi awawona amafutha omzimba. Lesi yisimo esidinga usizo lodokotela.

Qaphela: Ukuba nesisu esikhulu akusho ukuthi umuntu unesibindi esingcolile. Kungabangelwa amafutha omzimba, ukuqunjelwa, ukuqunjelwa wumoya noma ezinye izifo. Isisu esikhula ngendlela engajwayelekile kufanele sihlolwe.

4. Yiziphi izimpawu zesibindi esingaphilile?

Isifo sesibindi singakhula isikhathi eside umuntu engaziboni izimpawu, ikakhulukazi ekuqaleni.

Abanye abantu bathola ukuthi banezinkinga zesibindi kuphela uma behlolwa igazi noma benza i-ultrasound.

Nazi izimpawu okufanele uziqaphele:

  1. Ukukhathala njalo: Ukuzizwa ukhathele ngisho noma ulale ngokwanele.
  2. Ubuhlungu besisu: Ukuzwa ubuhlungu noma ukungakhululeki ngakwesokudla ngaphansi kwezimbambo.
  3. Amehlo nesikhumba okuphuzi: Kungaba uphawu lokuthi isibindi asisasebenzi kahle.
  4. Isisu esivuvukele: Kungabangelwa ukunqwabelana kwamanzi ngaphakathi kwesisu.
  5. Ukuvuvukala kwezinyawo: Imilenze namaqakala kungavuvukala ngenxa yokugula kwesibindi esesithuthuke kakhulu.
  6. Ukungakuthandi ukudla: Umuntu angalahlekelwa yisifiso sokudla aze anciphe emzimbeni.
  7. Isicanucanu nokuhlanza: Abanye abantu baba nesicanucanu esingapheli.
  8. Umchamo omnyama: Umchamo ungashintsha ube mnyama ngokungajwayelekile.
  9. Ukuluma kwesikhumba: Ezinye izifo zesibindi zibangela ukuluma komzimba.
  10. Ukulimala nokopha kalula: Isibindi esilimele kakhulu singaphazamisa ukujiya kwegazi.
  11. Ukudideka kwengqondo: Uma isibindi sesilimele kakhulu, singathinta ukusebenza kobuchopho.

Ungazishayi indiva lezi zimpawu. Ukuhlanza igazi, ukuphuma kwendle emnyama, ukudideka okusha noma ukuvuvukala okukhulu kwesisu kudinga usizo oluphuthumayo esibhedlela.

5. Yikuphi ukudla okufanele ukudle ukuze ugcine isibindi siphilile?

Ukudla ukudla okufanele nsuku zonke kungasiza kakhulu ekugcineni isibindi siphilile.

Ukudla okunomsoco kusiza ukulawula amafutha omzimba, ukwehlisa ingozi yokunqwabelana kwamafutha esibindini nokugcina umzimba usebenza kahle.

A. Imifino eluhlaza

Yidla imifino efana nale:

  • Isipinashi.
  • Iklabishi.
  • I-broccoli.
  • I-kale.
  • Eminye imifino eluhlaza.

Le mifino inamavithamini, amaminerali kanye nefayibha esiza impilo yomzimba.

Zama ukufaka imifino ekudleni kwakho kwasemini nakusihlwa.

B. Izithelo

Yidla izithelo ezifana nalezi:

  • Ama-aphula.
  • Amawolintshi.
  • Ubhanana.
  • Amajikijolo.
  • Amapheya.
  • Ukwatapheya.
  • Upopo.

Izithelo zinikeza umzimba amavithamini, amaminerali nefayibha.

Kungcono ukudla isithelo sonke kunokuphuza ijusi ngoba isithelo sonke sinefayibha eningi.

C. Izinhlamvu ezingacutshungulwanga kakhulu

Khetha ukudla okufana nale:

  • I-oats.
  • Ilayisi elinsundu.
  • Isinkwa sikakolweni ophelele.
  • Amabele.
  • Okunye ukudla okunefayibha eningi.

Lokhu kusiza ekulawuleni ushukela egazini nasekugayeni ukudla.

D. Izinhlanzi

Izinhlanzi ezifana nesardine, ama-pilchards, i-salmon ne-mackerel ziqukethe amaprotheni namafutha anempilo abizwa nge-omega-3.

Ukuzifaka ekudleni kungasiza impilo yenhliziyo nomzimba wonke.

E. Amantongomane nembewu

Yidla amantongomane afana nama-almonds, ama-walnuts, kanye nembewu kabhekilanga nethanga.

Lokhu kudla kunamafutha anempilo, amaprotheni, nefayibha.

Kubalulekile ukukudla ngamanani alinganiselwe ngoba kunamandla amaningi okudla.

F. Ubhontshisi nodali

Ubhontshisi, udali nophizi kunamaprotheni avela ezitshalweni kanye nefayibha.

Lokhu kudla kuyatholakala kalula futhi kungaba yingxenye ebalulekile yokudla okunempilo emakhaya aseNingizimu Afrika.

G. Amanzi

Phuza amanzi anele nsuku zonke ukuze ugcine umzimba unamanzi anele.

Amanzi asiza imisebenzi ejwayelekile yomzimba, kodwa ukuphuza amanzi amaningi akusho ukuthi uzobe ugeza noma ukhipha ubuthi esibindini.

6. Yikuphi ukudla neziphuzo okufanele ukunciphise noma ukugweme?

Eminye imikhuba yokudla ingandisa ingozi yokuba namafutha esibindini nezinye izinkinga zempilo.

Zama ukunciphisa lokhu kudla:

  • Iziphuzo ezinoshukela omningi.
  • Amaswidi namakhekhe.
  • Ukudla okuthoswe ngamafutha amaningi.
  • Amasoseji nenyama egayiwe.
  • Ukudla okunofulawa omhlophe noshukela omningi.
  • Ukudla okunamafutha angaphilile.
  • Ukuphuza utshwala ngokweqile.

Iziphuzo ezinoshukela kufanele zinakwe kakhulu ngoba ukuphuza kakhulu ushukela, ikakhulukazi i-fructose, kungasiza ekwandiseni ukunqwabelana kwamafutha esibindini.

Uma usuvele unesifo sesibindi, kubalulekile ukugwema utshwala futhi ukhulume nodokotela wakho mayelana nokudla okufanele.

7. Yiziphi ezinye izinto ongazenza ukuze ugcine isibindi siphilile?

Ukudla ukudla okunempilo kubalulekile, kodwa ukunakekela isibindi kudinga nokushintsha indlela yokuphila.

1. Zivocavoce njalo

Ukuvivinya umzimba kusiza ukwehlisa amafutha omzimba, kuthuthukise ukusebenza kwe-insulin futhi kugcine umzimba usesimweni esihle.

Zama ukuzivocavoca okungenani imizuzu engu-150 ngesonto.

Ungakwenza lokhu ngokuthi:

  • Uhambe ngezinyawo ngokushesha.
  • Ugibele ibhayisikili.
  • Ubhukude.
  • Wenze ezinye izivivinyo zomzimba.

2. Gcina isisindo somzimba sisesimweni esifanele

Ukukhuluphala ngokweqile, ikakhulukazi ukuba namafutha amaningi esiswini, kwandisa ingozi yokuba nesifo samafutha esibindini.

Uma ukhuluphele, ukwehlisa isisindo kancane kancane ngendlela enempilo kungasiza ekwehliseni amafutha esibindini.

Gwema izindlela zokunciphisa umzimba ngokushesha noma ukudla okweqisayo.

3. Gwema noma unciphise utshwala

Utshwala bungalimaza amaseli esibindi, ikakhulukazi uma umuntu ebuphuza kakhulu isikhathi eside.

Uma unesifo sesibindi, khuluma nodokotela mayelana nokuyeka ngokuphelele utshwala.

4. Qaphela imithi namakhambi owasebenzisayo

Eminye imithi, imithi yesintu kanye nezithasiselo zamakhambi kungalimaza isibindi, ikakhulukazi uma kusetshenziswa ngokweqile noma kuhlanganiswa neminye imithi.

Khumbula ukuthi into ebizwa ngokuthi ngeyemvelo ayisho ukuthi iphephile.

Ngaphambi kokusebenzisa imithi yesintu noma imikhiqizo ethi ihlanza isibindi, thintana nochwepheshe bezempilo.

5. Zivikele egciwaneni le-hepatitis

Amagciwane e-hepatitis B kanye ne-hepatitis C angadala ukulimala kwesibindi isikhathi eside.

Ukugonyelwa i-hepatitis B kuyindlela ebalulekile yokuzivikela.

Gwema ukwabelana ngezinaliti, izinsingo noma ezinye izinto ezingase zibe negazi lomunye umuntu.

Qinisekisa ukuthi izindawo zokudweba emzimbeni nokwelashwa zisebenzisa amathuluzi ahlanzekile naphephile.

6. Hlolwa impilo yakho njalo

Uma unesifo sikashukela, umfutho wegazi ophakeme, ukhuluphele noma une-cholesterol ephezulu, khuluma nodokotela mayelana nempilo yesibindi sakho.

Ukuhlolwa kwegazi kanye ne-ultrasound kungasiza ukuthola izinkinga zesibindi kusenesikhathi.

8. Kungenzeka yini ukuhlanza isibindi ngemithi yesintu noma nge-detox?

Kunemikhiqizo eminingi ekhangiswa ngokuthi iyakwazi ukuhlanza isibindi, njengamatiye e-detox, iziphuzo zokuhlanza umzimba kanye nezinye izinhlanganisela zamakhambi.

Kodwa abukho ubufakazi obanele besayensi obufakazela ukuthi le mikhiqizo iyakwazi ukukhipha ubuthi esibindini noma ukwelapha izifo zesibindi.

Isibindi esinempilo sesivele sinendlela yaso yemvelo yokucubungula nokususa izinto ezingadingeki emzimbeni.

Indlela engcono yokusisekela iwukuthi:

  • Udle ukudla okunempilo.
  • Uzivocavoce njalo.
  • Ugweme utshwala ngokweqile.
  • Ugcine isisindo somzimba sisesimweni esifanele.
  • Welaphe izifo ezingalimaza isibindi.
  • Ugweme ukusebenzisa imithi namakhambi angaziwa ukuthi aphephile yini.

Uma unesifo samafutha esibindini, ukuhlolwa nokushintsha indlela yokuphila kungasiza ekuthuthukiseni isimo sakho.

Ungayeki imithi oyinikwe udokotela noma uthathe indawo yokwelashwa ngemikhiqizo ethi ihlanza isibindi.

Isiphetho

Isibindi singesinye sezitho ezibaluleke kakhulu emzimbeni womuntu. Sisiza ekugayeni ukudla, ekulawuleni amafutha, ekucubunguleni igazi, ekugcineni izakhamzimba nasekususeni izinto eziyingozi emzimbeni.

Uma isibindi singaphilile, singathinta umzimba wonke. Singadala ukukhathala, izinkinga zokugaya ukudla, ukuphuzi kwamehlo, ukunqwabelana kwamanzi esiswini nezinye izinkinga ezinkulu zempilo.

Ukuba nesisu esikhulu kungahlobana nokuba namafutha amaningi emzimbeni kanye nengozi yokuba nesibindi esinamafutha. Kodwa isisu esivuvukele ngenxa yamanzi singaba uphawu lwesifo sesibindi esesithuthuke kakhulu.

Ukudla imifino, izithelo, okusanhlamvu okuphelele, izinhlanzi, ubhontshisi namantongomane, ukuphuza amanzi anele, ukuzivocavoca nokugwema utshwala ngokweqile kuyizinyathelo ezibalulekile zokuvikela isibindi.

Khumbula ukuthi isibindi esinempilo asidingi imikhiqizo ebizayo yokusihlanza. Sidinga ukudla okunempilo, imikhuba emihle yokuphila, ukuhlolwa kwezempilo nokunakekelwa okufanele.

Nakekela isibindi sakho namuhla, ngoba isibindi esiphilile siyisisekelo somzimba ophilile nempilo engcono.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *